Przygotowana likwidacja (tzw. pre-pack) to szczególna procedura w postępowaniu upadłościowym, która pozwala na szybką sprzedaż majątku dłużnika, jeszcze przed formalnym ogłoszeniem jego upadłości. Dzięki temu można zachować wartość przedsiębiorstwa i zapewnić sprawniejsze zaspokojenie wierzycieli. W praktyce jednak od początku stosowania tej instytucji pojawiały się poważne wątpliwości dotyczące momentu złożenia wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży oraz tego, kto jest uprawniony do jego złożenia.
W jakim momencie można złożyć wniosek o przygotowaną likwidację?
Pierwotne brzmienie przepisów (art. 56a ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe) wskazywało, że wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży „może być dołączony do wniosku o ogłoszenie upadłości”. Oznaczało to, że:
- bezsporne było złożenie obu wniosków jednocześnie,
- powstały jednak wątpliwości, czy możliwe jest złożenie wniosku o pre-pack później – w toku postępowania o ogłoszenie upadłości.
Większość przedstawicieli doktryny przyjmowała, że taka możliwość istnieje – traktując późniejsze złożenie wniosku jako swoistą modyfikację wcześniejszego wniosku o ogłoszenie upadłości.
Rozbieżności w orzecznictwie
W jednej ze spraw Sąd Rejonowy Katowice-Wschód odrzucił wniosek złożony już po wniosku o upadłość, uznając, że powinien on być dołączony od razu. Sąd Okręgowy uchylił to stanowisko i ostatecznie zatwierdził przygotowaną likwidację. W innych sądach praktyka była bardziej liberalna – nie kwestionowano późniejszego złożenia wniosku.
Nowelizacja z 2019 r.
Ustawodawca dostrzegł rozbieżności i zmienił przepisy ustawą z 30 sierpnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1802). Od 24 marca 2020 r. wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży można złożyć zarówno razem z wnioskiem o upadłość, jak i później – w toku postępowania o jej ogłoszenie.
Rozwiązanie to jest korzystne, bo:
- umożliwia dłużnikowi złożenie wniosku o upadłość w ustawowym terminie 30 dni (art. 21 ust. 1 pr. up.), bez konieczności równoczesnego poszukiwania inwestora,
- zwiększa dostępność instytucji przygotowanej likwidacji w praktyce.
Nadal istnieją wątpliwości
Niektórzy autorzy uważają, że wniosek można złożyć aż do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o ogłoszenie upadłości. Inni są zdania, że powinno to nastąpić najpóźniej przed wydaniem postanowienia o upadłości.
Silniejszy wydaje się pierwszy pogląd – zgodny z literalnym brzmieniem przepisów. Argument, że po ogłoszeniu upadłości rozpoczyna się procedura likwidacyjna, nie jest przekonujący, bo syndyk i tak może zawrzeć umowę sprzedaży dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia zatwierdzającego pre-pack (art. 56e pr. up.).
📌 Przykład
Spółka „Metal-Bud” z Gdańska złożyła w styczniu 2021 r. wniosek o upadłość, aby dotrzymać 30-dniowego terminu. Dopiero miesiąc później znalazła inwestora zainteresowanego nabyciem jej przedsiębiorstwa. Dzięki nowelizacji mogła skutecznie złożyć wniosek o przygotowaną likwidację już po wniosku o upadłość, co pozwoliło uratować część miejsc pracy.
Kto może złożyć wniosek o przygotowaną likwidację?
Początkowo również w tym zakresie istniały wątpliwości. Część doktryny twierdziła, że wniosek może złożyć zarówno dłużnik, jak i każdy wierzyciel – jako samodzielny uczestnik postępowania. Inni wskazywali, że legitymację ma wyłącznie podmiot, który sam zainicjował postępowanie upadłościowe.
Obecny stan prawny
Nowelizacja z 2019 r. rozstrzygnęła ten spór. Obecnie uprawnienie do złożenia wniosku o przygotowaną likwidację mają wszyscy uczestnicy postępowania o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z art. 26 pr. up., uczestnikiem jest:
- każdy, kto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości,
- dłużnik.
W praktyce oznacza to:
- dłużnik zawsze może złożyć wniosek o przygotowaną likwidację, niezależnie od tego, kto wniósł o ogłoszenie upadłości,
- wierzyciel ma takie prawo tylko wtedy, gdy sam złożył wniosek o ogłoszenie upadłości.
Ograniczenia dla wierzycieli
Doktryna zwraca uwagę, że wierzyciel – inaczej niż dłużnik – może mieć ograniczony dostęp do informacji o majątku przedsiębiorstwa, co utrudnia mu przygotowanie oferty sprzedaży atrakcyjnej dla potencjalnego inwestora.
Podsumowanie
- Moment złożenia wniosku – obecnie można go złożyć zarówno razem z wnioskiem o upadłość, jak i później, w trakcie postępowania.
- Legitymacja – dłużnik zawsze ma prawo złożyć wniosek o pre-pack; wierzyciel tylko wtedy, gdy sam złożył wniosek o upadłość.
- Znaczenie praktyczne – zmiany przepisów zwiększyły dostępność instytucji przygotowanej likwidacji, pozwalając na elastyczniejsze poszukiwanie inwestora.
Podstawa prawna
- art. 21 ust. 1 – ustawa Prawo upadłościowe
- art. 26 – ustawa Prawo upadłościowe
- art. 51 ust. 2 – ustawa Prawo upadłościowe
- art. 56a ust. 1 – ustawa Prawo upadłościowe
- art. 56e – ustawa Prawo upadłościowe
- art. 56f – ustawa Prawo upadłościowe
Tematy poradnika
- wniosek o przygotowaną likwidację w postępowaniu upadłościowym
- kto może złożyć wniosek o pre-pack
- termin złożenia wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży