Dlaczego temat jest ważny?
W ostatnich latach coraz więcej firm decyduje się na montaż instalacji fotowoltaicznych w celu obniżenia kosztów energii oraz poprawy wizerunku jako podmiotu ekologicznego. W wielu przypadkach przedsiębiorcy nie kupują instalacji za gotówkę, lecz korzystają z modeli ratalnych – w tym z umów leasingowych. I tu pojawia się pytanie: jak zaksięgować taką umowę i faktury leasingowe? Odpowiednie ujęcie ma wpływ nie tylko na wyniki finansowe firmy, ale także na sposób prezentacji aktywów i zobowiązań w sprawozdaniu finansowym.
Leasing operacyjny czy finansowy – jaka jest różnica?
Z punktu widzenia rachunkowości umowa leasingowa może być traktowana na dwa sposoby:
1. Leasing finansowy (bilansowy)
Instalacja traktowana jest jak środek trwały korzystającego. Firma ujmuje ją w ewidencji środków trwałych, amortyzuje i jednocześnie księguje raty leasingowe jako zmniejszenie zobowiązania wobec finansującego. Taka klasyfikacja wpływa na strukturę bilansu i wskaźniki finansowe jednostki.
2. Leasing operacyjny (pozabilansowy)
W tym wariancie firma nie ujmuje instalacji jako środka trwałego, a comiesięczne raty leasingowe księguje bezpośrednio w koszty działalności operacyjnej. Środek trwały pozostaje u finansującego, a w bilansie leasingobiorcy nie pojawia się żadne zobowiązanie ani aktywo.
Jak ustalić, jak zaksięgować leasing instalacji PV?
Kwalifikacja umowy jako leasingu operacyjnego lub finansowego zależy od:
- postanowień samej umowy,
- oraz polityki rachunkowości firmy.
Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości, leasing kwalifikuje się jako finansowy, jeśli spełnia choćby jeden z siedmiu szczegółowo określonych warunków (omówimy je w kolejnym artykule).
Jednak uwaga – jednostki mniejsze, które nie przekraczają dwóch z trzech progów finansowo-kadrowych (patrz: art. 3 ust. 6 u.r.), mogą uprościć sobie życie i traktować leasing zgodnie z przepisami podatkowymi – a te dopuszczają bardziej elastyczne podejście.
Przykład 1 – instalacja PV jako leasing finansowy
🔸 Stan faktyczny (zmodyfikowany):
Spółka „Eko-Nowa Sp. z o.o.” zawarła umowę na wykonanie i użytkowanie instalacji fotowoltaicznej przez okres 7 lat. Umowa przewiduje, że po tym czasie spółka wykupi instalację za symboliczną kwotę 1 zł. Miesięczna opłata wynosi 6 500 zł netto + VAT.
🔸 Analiza:
Umowa przenosi prawo własności po zakończeniu okresu leasingu – spełniony warunek leasingu finansowego (art. 3 ust. 4 pkt 1 u.r.).
🔸 Skutek księgowy:
Spółka ujmuje instalację PV jako środek trwały w wartości początkowej równej sumie opłat leasingowych, pomniejszonej o odsetki. Równocześnie tworzy zobowiązanie wobec leasingodawcy. Każda rata zmniejsza to zobowiązanie, a kosztem operacyjnym staje się amortyzacja oraz część odsetkowa raty.
Przykład 2 – instalacja PV jako leasing operacyjny
🔸 Stan faktyczny (zmodyfikowany):
Firma „SolarPro” (mikroprzedsiębiorstwo) wynajmuje instalację fotowoltaiczną na 5 lat, bez opcji wykupu lub kontynuacji użytkowania po tym okresie. Miesięczna opłata: 3 800 zł netto + VAT.
🔸 Analiza:
Umowa nie spełnia warunków leasingu finansowego. Po zakończeniu umowy instalacja wraca do finansującego. Spółka korzysta z uproszczenia wynikającego z art. 3 ust. 6 u.r.
🔸 Skutek księgowy:
Firma nie ujmuje instalacji jako środka trwałego. Co miesiąc księguje fakturę leasingową jako koszt operacyjny, bez tworzenia aktywów i zobowiązań w bilansie.
Co w praktyce powinna zrobić Twoja firma?
- Zbadaj treść umowy leasingowej – czy spełnia choć jeden z 7 warunków z art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości?
- Sprawdź, czy firma ma status jednostki „małej” lub „mikro” – jeśli tak, może korzystać z uproszczenia (art. 3 ust. 6 u.r.).
- Dostosuj politykę rachunkowości – określ w niej sposób klasyfikacji leasingu i jego księgowania.
- Ustal, jak wygląda przepływ środków i faktur – to pomoże poprawnie księgować miesięczne raty.